Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 17/11/2020 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Đây là văn bản pháp luật quan trọng quy định toàn diện về công tác bảo vệ môi trường tại Việt Nam, thay thế Luật Bảo vệ môi trường 2014.
Luật gồm 16 chương và 171 điều, tạo hành lang pháp lý cho việc quản lý, phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm môi trường, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với mục tiêu phát triển bền vững.
| Số ký hiệu | 72/2020/QH14 |
| Ngày ban hành | 17-11-2020 |
| Ngày có hiệu lực | 01-01-2022 |
| Loại văn bản | Luật |
| Cơ quan ban hành | Quốc hội |
| Người ký | Nguyễn Thị Kim Ngân |
| Trích yếu | Luật Bảo vệ môi trường |
| Tài liệu đính kèm |
Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14 quy định những gì?
Luật quy định các nội dung liên quan đến hoạt động bảo vệ môi trường trên phạm vi cả nước, bao gồm:
- Quản lý và bảo vệ các thành phần môi trường.
- Kiểm soát ô nhiễm môi trường.
- Quản lý chất thải.
- Đánh giá tác động môi trường đối với dự án đầu tư.
- Cấp giấy phép môi trường.
- Trách nhiệm của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ môi trường.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các tổ chức, cá nhân thực hiện đúng các quy định về môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt.
Những điểm mới nổi bật của Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14
Phân loại dự án đầu tư theo mức độ tác động môi trường
Một trong những thay đổi quan trọng của luật là phân loại dự án đầu tư theo mức độ ảnh hưởng đến môi trường.
Tùy thuộc vào mức độ rủi ro và tác động môi trường, mỗi dự án sẽ phải thực hiện các thủ tục quản lý khác nhau. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực quản lý vào các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao.
Thống nhất thành Giấy phép môi trường
Luật đã hợp nhất nhiều loại giấy phép và thủ tục môi trường trước đây thành một loại giấy phép duy nhất gọi là Giấy phép môi trường.
Quy định này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án và hoạt động sản xuất kinh doanh.
Siết chặt quy định về đánh giá tác động môi trường
Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được quy định chặt chẽ hơn đối với các dự án có nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến môi trường.
Chủ đầu tư phải đánh giá đầy đủ các tác động có thể phát sinh và đề xuất biện pháp giảm thiểu trước khi dự án được triển khai.
Bắt buộc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn
Luật quy định hộ gia đình và cá nhân phải thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo từng nhóm ngay từ nguồn phát sinh.
Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống xử lý rác thải và nâng cao hiệu quả tái chế.
Áp dụng trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR)
Nhà sản xuất và nhà nhập khẩu phải có trách nhiệm thu hồi, tái chế sản phẩm hoặc đóng góp tài chính để hỗ trợ hoạt động tái chế và xử lý chất thải.
Chính sách EPR góp phần thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và giảm lượng chất thải phát sinh ra môi trường.
Tăng cường bảo vệ các thành phần môi trường
Luật Bảo vệ môi trường 2020 dành nhiều quy định riêng cho việc bảo vệ:
- Môi trường nước mặt và nước dưới đất.
- Môi trường không khí.
- Đất và tài nguyên đất.
- Cảnh quan thiên nhiên.
- Di sản thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Các quy định này nhằm kiểm soát ô nhiễm, bảo tồn tài nguyên và bảo đảm chất lượng môi trường sống cho cộng đồng.
Những hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14
Điều 6 của Luật quy định nhiều hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn ngừa ô nhiễm và suy thoái môi trường, bao gồm:
- Xả chất thải chưa qua xử lý đạt quy chuẩn ra môi trường.
- Đổ, chôn lấp hoặc thải bỏ chất thải trái quy định.
- Nhập khẩu trái phép chất thải vào Việt Nam.
- Phát tán hóa chất, chất độc hại gây ô nhiễm môi trường.
- Thực hiện các hoạt động làm suy giảm chất lượng môi trường và hệ sinh thái tự nhiên.
Tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14
Để triển khai Luật Bảo vệ môi trường 2020, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn quan trọng, bao gồm:
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
- Nghị định 05/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến bảo vệ môi trường.
- Các thông tư hướng dẫn về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường và quản lý chất thải.
Các văn bản này giúp cụ thể hóa quy trình thực hiện và bảo đảm tính thống nhất trong công tác quản lý môi trường trên phạm vi cả nước.
Kết luận
Luật Bảo vệ môi trường 2020 là nền tảng pháp lý quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Những quy định mới về giấy phép môi trường, đánh giá tác động môi trường, phân loại rác tại nguồn và trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế xanh trong giai đoạn mới.