Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2023 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Luật này thay thế Luật Tài nguyên nước năm 2012, tạo cơ sở pháp lý mới cho việc quản lý, bảo vệ, khai thác và sử dụng bền vững nguồn nước tại Việt Nam.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn và nguy cơ suy giảm nguồn nước ngày càng gia tăng, Luật Tài nguyên nước 2023 được xem là bước chuyển quan trọng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia và phát triển bền vững.
| Số ký hiệu | 28/2023/QH15 |
| Ngày ban hành | 27-11-2023 |
| Ngày có hiệu lực | 01-07-2024 |
| Loại văn bản | Luật |
| Cơ quan ban hành | Quốc hội |
| Người ký | Vương Đình Huệ |
| Trích yếu | Luật Tài nguyên nước |
| Tài liệu đính kèm |
Thông tin cơ bản về Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15
- Số hiệu: 28/2023/QH15.
- Ngày thông qua: 27/11/2023.
- Ngày có hiệu lực: 01/7/2024.
- Cơ quan ban hành: Quốc hội.
Luật gồm 10 chương, 86 điều, quy định toàn diện về công tác quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên nước trên phạm vi cả nước.
Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15 quy định những gì?
Luật điều chỉnh các hoạt động liên quan đến tài nguyên nước, bao gồm:
- Quản lý, bảo vệ và phát triển nguồn nước.
- Điều hòa và phân phối nguồn nước.
- Khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
- Phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, ô nhiễm hoặc cạn kiệt.
- Phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra.
- Bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.
Mục tiêu của luật là sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ lâu dài cho các thế hệ tương lai.
Những điểm mới nổi bật của Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15
Chuyển từ khai thác sang quản trị tổng hợp tài nguyên nước
Điểm thay đổi quan trọng nhất của luật là chuyển tư duy quản lý từ tập trung vào khai thác nguồn nước sang quản trị tổng hợp tài nguyên nước.
Thay vì chỉ kiểm soát hoạt động khai thác, luật ưu tiên bảo vệ nguồn nước, bảo đảm an ninh nguồn nước và sử dụng nước một cách tiết kiệm, hiệu quả.
Tăng cường bảo vệ và phục hồi nguồn nước
Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15 bổ sung nhiều quy định nhằm bảo vệ các nguồn nước tự nhiên và phục hồi những khu vực đã bị suy thoái.
Các nội dung trọng tâm gồm:
- Bảo vệ nguồn nước mặt.
- Bảo vệ nước dưới đất.
- Phục hồi nguồn nước bị ô nhiễm hoặc cạn kiệt.
- Duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, suối.
- Kiểm soát các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ lâu dài các nguồn tài nguyên nước quốc gia.
Bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia
Lần đầu tiên khái niệm an ninh nguồn nước được quy định tương đối đầy đủ trong luật.
Các quy định tập trung vào:
- Điều hòa và phân phối nguồn nước giữa các khu vực.
- Chủ động ứng phó với hạn hán và thiếu nước.
- Ưu tiên cấp nước sinh hoạt cho người dân khi xảy ra tình trạng khan hiếm nước.
- Bảo đảm nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế và đời sống xã hội.
Siết chặt quản lý khai thác nước dưới đất
Luật tăng cường kiểm soát việc thăm dò và khai thác nước dưới đất nhằm hạn chế:
- Suy giảm mực nước ngầm.
- Cạn kiệt tầng chứa nước.
- Sụt lún đất do khai thác quá mức.
- Ô nhiễm nguồn nước ngầm.
Các tổ chức, cá nhân khai thác nước dưới đất phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về đăng ký và cấp phép theo quy định của pháp luật.
Quy định về kê khai, đăng ký và cấp phép tài nguyên nước
Tùy theo quy mô và mục đích sử dụng, tổ chức và cá nhân khai thác tài nguyên nước có thể phải thực hiện:
- Kê khai khai thác nước.
- Đăng ký khai thác nước.
- Xin giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
Quy định này áp dụng cho nhiều lĩnh vực như sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp, thủy điện, nuôi trồng thủy sản và hoạt động kinh doanh dịch vụ, trừ các trường hợp được miễn theo quy định.
Thúc đẩy phát triển kinh tế nước
Luật Tài nguyên nước 2023 lần đầu tiên đặt nền móng cho việc phát triển kinh tế nước tại Việt Nam.
Các chính sách đáng chú ý gồm:
- Hạch toán giá trị tài nguyên nước.
- Khuyến khích tái sử dụng nước.
- Thúc đẩy công nghệ tiết kiệm nước.
- Xã hội hóa hoạt động bảo vệ và phát triển nguồn nước.
- Nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất và đời sống.
Những quy định này góp phần hướng tới nền kinh tế xanh và phát triển bền vững.
Cấu trúc của Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15
Luật gồm 10 chương với các nội dung chính:
- Điều tra cơ bản về tài nguyên nước.
- Chiến lược và quy hoạch tài nguyên nước.
- Bảo vệ và phục hồi nguồn nước.
- Điều hòa, phân phối nguồn nước.
- Khai thác và sử dụng tài nguyên nước.
- Phòng, chống tác hại do nước gây ra.
- Công cụ kinh tế và tài chính về tài nguyên nước.
- Trách nhiệm quản lý nhà nước về tài nguyên nước.
Hệ thống quy định được xây dựng theo hướng đồng bộ, hiện đại và phù hợp với yêu cầu quản lý tài nguyên nước trong giai đoạn mới.
Các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Tài Nguyên Nước 28/2023/QH15
Để triển khai Luật Tài nguyên nước 2023, Chính phủ đã ban hành các văn bản quan trọng gồm:
- Nghị định 53/2024/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên nước.
- Nghị định 54/2024/NĐ-CP quy định về hành nghề khoan nước dưới đất, kê khai, đăng ký, cấp phép tài nguyên nước và tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước.
Các nghị định này giúp cụ thể hóa quy trình thực hiện và bảo đảm việc áp dụng luật thống nhất trên thực tế.
Kết luận
Luật Tài nguyên nước 2023 là bước cải cách quan trọng trong quản lý tài nguyên nước tại Việt Nam. Với định hướng bảo vệ nguồn nước, bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia, kiểm soát khai thác nước dưới đất và thúc đẩy sử dụng nước hiệu quả, luật tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng.