Thẩm tra thiết kế xây dựng: Quy định pháp luật, quy trình và chi phí mới nhất 2026

Thẩm tra thiết kế xây dựng là quá trình kiểm tra và đánh giá độc lập hồ sơ thiết kế công trình nhằm đảm bảo tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, an toàn kết cấu và quy định pháp luật.

Hoạt động này thường bắt buộc với nhiều loại công trình theo Luật Xây dựng và các nghị định quản lý xây dựng mới nhất.

Theo hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam, công tác thẩm tra thiết kế được quy định trong Luật Xây dựng và các nghị định hướng dẫn quản lý hoạt động xây dựng. Từ năm 2024–2026, nhiều quy định mới đã được ban hành nhằm tăng cường quản lý chất lượng thiết kế và hiện đại hóa quy trình quản lý dự án xây dựng.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ:

• Khái niệm thẩm tra thiết kế xây dựng

• Các quy định pháp luật mới nhất (2025–2026)

• Nội dung thẩm tra thiết kế

• Các trường hợp bắt buộc thẩm tra

• Điều kiện của tổ chức thẩm tra

• Quy trình thực hiện

• Chi phí thẩm tra thiết kế xây dựng

Thẩm tra thiết kế xây dựng là gì?

Thẩm tra thiết kế xây dựng là hoạt động kiểm tra, đánh giá độc lập về chuyên môn đối với hồ sơ thiết kế của công trình xây dựng.

Việc thẩm tra thường được thực hiện bởi tổ chức hoặc cá nhân có năng lực hành nghề phù hợp nhằm xác định thiết kế có đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn xây dựng và quy định pháp luật hay không.

Nói cách khác, đây là bước kiểm soát chất lượng thiết kế trước khi công trình được phê duyệt và triển khai thi công.

Mục tiêu chính của thẩm tra thiết kế bao gồm:

• Đảm bảo thiết kế tuân thủ quy hoạch xây dựng

• Đảm bảo an toàn kết cấu công trình

• Kiểm tra sự phù hợp của các giải pháp kỹ thuật

• Kiểm tra tính chính xác của dự toán và khối lượng xây dựng

• Giảm thiểu rủi ro kỹ thuật trong quá trình thi công

Việc thực hiện thẩm tra thiết kế giúp chủ đầu tư phát hiện sớm các sai sót trong thiết kế, từ đó tránh những chi phí phát sinh lớn hoặc nguy cơ mất an toàn trong quá trình xây dựng.

Căn cứ pháp lý về thẩm tra thiết kế xây dựng

Hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động thẩm tra thiết kế xây dựng hiện nay gồm nhiều văn bản quan trọng.

Luật Xây dựng

Các quy định về thiết kế xây dựng và thẩm tra thiết kế được quy định trong Luật Xây dựng và các luật sửa đổi liên quan.

Hiện nay có hai giai đoạn áp dụng pháp luật:

Luật Xây dựng 2025 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế các quy định trước đó nhằm hiện đại hóa quản lý xây dựng và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Nghị định hướng dẫn quản lý hoạt động xây dựng

Trong lĩnh vực quản lý dự án và thiết kế xây dựng, nghị định quan trọng hiện nay là:

Nghị định 175/2024/NĐ-CP

Nghị định này có hiệu lực từ 30/12/2024 và thay thế Nghị định 15/2021/NĐ-CP, quy định chi tiết về quản lý hoạt động xây dựng, bao gồm quy trình thẩm định và thẩm tra thiết kế.

Một số điểm mới đáng chú ý của nghị định này:

• Cập nhật quy trình quản lý thiết kế xây dựng

• Tăng cường phân cấp thẩm quyền cho địa phương

• Bổ sung quy định về mô hình thông tin công trình (BIM)

• Điều chỉnh các thủ tục liên quan đến thẩm định và phê duyệt thiết kế

Xem thêm: Quy trình thẩm tra thiết kế bản vẽ thi công chi tiết theo quy định mới nhất 2026

Nội dung thẩm tra thiết kế xây dựng

Quá trình thẩm tra thiết kế thường bao gồm nhiều nội dung kỹ thuật nhằm đảm bảo thiết kế đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về pháp lý và kỹ thuật.

Kiểm tra sự phù hợp với quy hoạch

Đơn vị thẩm tra sẽ kiểm tra thiết kế để đảm bảo công trình:

• Phù hợp với quy hoạch xây dựng

• Phù hợp với quy hoạch đô thị hoặc quy hoạch khu vực

• Tuân thủ các quy định về mật độ xây dựng và chiều cao công trình

Nếu thiết kế không phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt, hồ sơ sẽ phải điều chỉnh trước khi tiếp tục các bước tiếp theo.

Kiểm tra giải pháp kết cấu

Đây là nội dung quan trọng nhất trong thẩm tra thiết kế.

Các nội dung kiểm tra thường bao gồm:

• Tính toán khả năng chịu lực của kết cấu

• Độ ổn định của công trình

• Khả năng chịu tải trọng gió và động đất

• Thiết kế móng, cột, dầm và sàn

Việc kiểm tra kết cấu nhằm đảm bảo công trình đáp ứng các yêu cầu về an toàn trong suốt quá trình sử dụng.

Kiểm tra hệ thống kỹ thuật công trình

Ngoài kết cấu, các hệ thống kỹ thuật cũng phải được thẩm tra để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả.

Các hệ thống được kiểm tra bao gồm:

• Hệ thống điện

• Hệ thống cấp thoát nước

• Hệ thống thông gió và điều hòa

• Hệ thống phòng cháy chữa cháy

• Hệ thống xử lý môi trường

Kiểm tra dự toán và khối lượng xây dựng

Một phần quan trọng của thẩm tra thiết kế là kiểm tra dự toán xây dựng.

Công việc này bao gồm:

• Kiểm tra khối lượng xây dựng

• Kiểm tra đơn giá và định mức

• Đánh giá tính hợp lý của tổng mức đầu tư

Nhờ quá trình này, chủ đầu tư có thể tránh các sai sót trong dự toán và hạn chế phát sinh chi phí trong quá trình thi công.

Trường hợp bắt buộc thẩm tra thiết kế xây dựng

Theo quy định của pháp luật về quản lý dự án xây dựng, việc thẩm tra thiết kế là bắt buộc trong một số trường hợp.

Công trình ảnh hưởng đến an toàn cộng đồng

Các công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn và lợi ích của cộng đồng phải thực hiện thẩm tra thiết kế trước khi được phê duyệt.

Ví dụ:

• Nhà cao tầng

• Công trình công cộng

• Công trình hạ tầng kỹ thuật

• Công trình công nghiệp quy mô lớn

Nhà ở riêng lẻ từ 7 tầng trở lên

Nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình hoặc cá nhân phải thực hiện thẩm tra thiết kế khi:

• Công trình có từ 7 tầng trở lên

• Hoặc có từ 2 tầng hầm trở lên

Quy định này nhằm đảm bảo an toàn kết cấu cho các công trình có quy mô lớn.

Dự án sử dụng vốn nhà nước hoặc dự án quy mô lớn

Một số dự án có sử dụng vốn nhà nước hoặc dự án thuộc nhóm A và B cũng phải thực hiện thẩm tra thiết kế theo quy định của pháp luật.

Điều kiện của tổ chức thẩm tra thiết kế

Theo quy định pháp luật, tổ chức thẩm tra thiết kế phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng

• Có đội ngũ nhân sự có chứng chỉ hành nghề phù hợp

• Có kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế và thẩm tra

• Hoạt động độc lập về pháp lý và tài chính

Việc đảm bảo tính độc lập giúp quá trình thẩm tra khách quan và minh bạch hơn.

Quy trình thẩm tra thiết kế xây dựng

Quy trình thẩm tra thiết kế thường được thực hiện theo các bước sau.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ thiết kế

Chủ đầu tư chuẩn bị hồ sơ thiết kế để gửi cho đơn vị thẩm tra.

Hồ sơ thường bao gồm:

• Hồ sơ thiết kế cơ sở

• Hồ sơ thiết kế kỹ thuật

• Bản vẽ thi công

• Thuyết minh thiết kế

• Dự toán xây dựng

Bước 2: Phân tích và kiểm tra hồ sơ

Đơn vị thẩm tra tiến hành kiểm tra hồ sơ thiết kế để đánh giá:

• Sự phù hợp với quy chuẩn

• Độ an toàn của kết cấu

• Tính hợp lý của các giải pháp kỹ thuật

Bước 3: Đề xuất điều chỉnh thiết kế

Nếu phát hiện sai sót hoặc vấn đề kỹ thuật, đơn vị thẩm tra sẽ đề xuất điều chỉnh thiết kế.

Bước 4: Lập báo cáo thẩm tra

Sau khi hoàn thành quá trình kiểm tra, đơn vị thẩm tra lập báo cáo thẩm tra thiết kế xây dựng.

Báo cáo này là cơ sở để:

• Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện thẩm định

• Chủ đầu tư phê duyệt thiết kế

Chi phí thẩm tra thiết kế xây dựng

Chi phí thẩm tra thiết kế là một phần trong chi phí tư vấn của dự án xây dựng.

Thông thường chi phí này được tính theo:

• Tỷ lệ phần trăm (%) trên chi phí xây dựng

• Hoặc theo dự toán chi phí tư vấn

Mức chi phí cụ thể phụ thuộc vào:

• Quy mô công trình

• Cấp công trình

• Độ phức tạp của thiết kế

• Phạm vi công việc thẩm tra

Chi phí thẩm tra thiết kế được xác định theo quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành.

Lợi ích của việc thẩm tra thiết kế xây dựng

Thẩm tra thiết kế mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho chủ đầu tư và dự án.

Giảm rủi ro kỹ thuật

Việc kiểm tra thiết kế giúp phát hiện sớm các sai sót kỹ thuật, từ đó hạn chế nguy cơ mất an toàn trong quá trình thi công.

Tối ưu chi phí đầu tư

Thông qua việc kiểm tra dự toán và giải pháp thiết kế, chủ đầu tư có thể tối ưu hóa chi phí xây dựng.

Nâng cao chất lượng công trình

Thẩm tra thiết kế giúp đảm bảo công trình được thiết kế đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và có độ bền cao trong quá trình sử dụng.

Câu hỏi thường gặp về thẩm tra thiết kế xây dựng

1. Thẩm tra thiết kế và thẩm định thiết kế khác nhau thế nào?

• Thẩm tra thiết kế là hoạt động kiểm tra độc lập do đơn vị tư vấn thực hiện.
• Trong khi đó, thẩm định thiết kế là quá trình xem xét và phê duyệt thiết kế do cơ quan quản lý nhà nước hoặc chủ đầu tư thực hiện.

2. Chủ đầu tư có được tự thẩm tra thiết kế không?

• Trong một số trường hợp, chủ đầu tư có thể tự thực hiện thẩm tra thiết kế nếu có đủ năng lực hoạt động xây dựng và nhân sự có chứng chỉ hành nghề phù hợp.
• Tuy nhiên, đối với nhiều dự án, chủ đầu tư phải thuê đơn vị tư vấn thẩm tra độc lập.

3. Nhà ở bao nhiêu tầng phải thẩm tra thiết kế?

Theo quy định hiện hành, nhà ở riêng lẻ phải thực hiện thẩm tra thiết kế khi:

• Có từ 7 tầng trở lên

• Hoặc có từ 2 tầng hầm trở lên

Kết luận

Thẩm tra thiết kế xây dựng là một bước quan trọng trong quản lý chất lượng công trình và quản lý rủi ro trong đầu tư xây dựng. Hoạt động này giúp kiểm tra tính hợp pháp, tính an toàn và tính khả thi của hồ sơ thiết kế trước khi công trình được phê duyệt và triển khai.

Trong giai đoạn 2025–2026, hệ thống pháp luật xây dựng của Việt Nam có nhiều thay đổi quan trọng, đặc biệt là việc ban hành Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 175/2024/NĐ-CP nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động quản lý xây dựng.

Do đó, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần cập nhật kịp thời các quy định mới để đảm bảo dự án xây dựng được thực hiện đúng quy định pháp luật và đạt hiệu quả cao nhất.

Thông tin công ty Tư vấn Xây dựng Trường Lũy: